|
Kneževina Srbija Posle oslobođenja 1878. godine, Niš je podeljen na okruge. Iste godine, nakon Berlinskog kongresa, Niš postaje središte novooslobođenih krajeva, a u novoj podeli ustanovljeni su opštinski, sreski i okružni sud. U tadašnje vreme, organizacija vlasti uopšte, pa i sudske, u Nišu bila je ostvarena u skladu sa Ustavom Kneževine Srbije i Zakonom o ustrojstvu lokalnih vlasti. Funkciju prvostepenih sudova imali su okružni sudovi koji su bili stvarno nadležni za sve sporove čija vrednost nije premašivala iznos određen zakonom. U oslobođenom Nišu, sudska funkcija je trebalo prvenstveno da obezbedi ostvarenje osnovnih ustavnih načela i prava vekovima porobljavanog srpskog naroda. Kraljevina Srbija Organizacija sudske vlasti menja se 28. novembra 1911. godine, kada Skupština Srbije donosi Zakon o ustanovljavanju sreskih i gradskih sudova. Prema ovom Zakonu, u Srbiji se pri gradskim opštinama ustanovljavaju gradski sudovi, a u sreskim mestima osnovani su sreski sudovi. Period posle Drugog svetskog rata Nacionalni komitet za oslobođenje Jugoslavije usvojio je 19. maja 1944. godine predlog za formiranje narodnih sudova kao posebnih, odvojenih i samostalnih organa sudske vlasti. Prema ovom predlogu trebalo je formirati sledeće sudove: - opštinske narodne sudove (za opštinu)
- sreske narodne sudove (za srez)
- okružne narodne sudove (za okrug)
U pogledu stvarne nadležnosti, sve tri vrste sudova imale su da sude: - sve građanske sporove čije se rešenje pokreće na inicijalni zahtev zainteresovanih stranaka;
- sve vanparnične stvari koje ne trpe odlaganje;
- sve krivične stvari koje ne spadaju u nadležnost vojnih ratnih sudova, a ne trpe odlaganje.
U pogledu stvarne nadležnosti opštinskih sudova, predloženo je da oni sude po predmetima kad su u pitanju sporovi male vrednosti.
Predlogom su bila predviđena Osnovna načela sudovanja, gde je poseban značaj bio dat osnovnom sudstvu (opštinski i sreski sudovi). Kasnije se izdvajaju redovni sudovi (opštinski, sreski i okružni) kao sudovi opšte nadležnsti, a odlukom Vrhovnog štaba NOVJ formirani su vojni sudovi, kao sudovi specijalne nadležnosti. Položaj opštinskih sudova početkom druge polovine XX veka 1951. godine Prvi i Drugi sreski i Okružni sud su useljeni u zgradu bivšeg Sreskog načelstva, koja danas predstavlja sedište Opštinskog i Okružnog suda u Nišu. Sreski sud u Nišu je 1954/55 godine podeljen u dva sreska suda – Prvi i Drugi sreski sud od kojih je Prvi sreski sud držao teritorijalnu nadležnost grada Niša, a Drugi sreski sud zahvatao je nadležnost okolnih opština bivšeg Nišavskog okruga. Drugi sreski sud držao je uglavnom teritorijalnu nadležnost seoskih opština niškog sreza. Ostali podaci vezani za istorijat Opštinskog suda u Nišu kao i deo arhive izgoreli su u požaru pre dvadesetak godina. Iz tog razloga nismo u mogućnosti da prikažemo podatke iz novije istorije Suda.
|
